17 Kasım 2019 22:51          Ana Sayfa Ana Sayfa    Fotoğraf Galeri Foto Galeri    Video Galeri Video Galeri    Video Galeri RSS    İletişim    Künye    Sitene Ekle         
 
Osmanl'ya Dair... / Aziz Yi�it - Mardindosthaber
Osmanl'ya Dair...
Aziz Yi�it /
 
01 Ocak 2006 Pazar Saat 03:33
Giri
Hogr, kelime olarak grmezden gelme bir kabahatliye kar iddet gstermeyip vazgeiverme manalarna gelir. Hogr, msamaha veya tolerans diye de ifade edilebilir. Sadece fikirde kalmayp fiiliyata dntrld ve tatbik edildii zaman insanlar arasnda sevgi ve ballk meydana getiren hogr, slamn nemli prensiplerinden biridir.
Kuran Kerimin nsanlar Rabbinin yoluna hikmetle gzel tle davet et. Ve onlarla mcadeleni en gzel yol hangisi ise onunla yap! ve Dinde zorlama yoktur ayetleri slamn baka din, sistem ve anlaylara sahip olan insanlara bak asn ortaya koymaktadr. slam herkesi inan ve fikrinde serbest brakr. Mslman devletlerin idaresi altnda ki gayrimslimlerin mreffeh bir hayat yaamalar ve inanlarna gre ibadet etmeleri ancak slamn bu hogr anlayyla mmkn olmutur. Bu slami anlay aynen Osmanl Devletinde de uygulanm ve 600 yl akn tarihinde Osmanl Devleti, eitli din ve sosyal guruplarn yan yana yaamalar konusunda tarihi bir rnek durumda olmutur. Osmanldaki hogr, salt ve etik bir kavram deil daha ok hukuki bir terimdir. Osmanl farkllklara msamahal ise ve haklar gvence altna almsa, hogr iin hukuki bir koruma ve ereve var demektir. Hogr denilince iki ey anlalabilir. Birincisi, ayrmn olmamas; ikincisi ise zulm ve zorlamann yaplmamasdr. Osmanl Devletinin hogr anlay da slam Hukuku erevesinde ve bu iki tanm kapsamaktadr.
Osmanl Devletinde; Mslmanlar, Hristiyanlar, Yahudiler, Ermeniler yan yana ibadet etme ve kendi kltrel kimliklerini zenginletirme imkn bulabildiler. Her toplumun farkl hukuki gelenek ve inanlarna sayg duyuldu. Ve bunlara uygulama imkn, saland. ok eitli dil ve lehelerin serbeste gelimesine ve konuulup yazlmasna izin verildi. Gerekten de Osmanl Devleti adalar arasnda baka dinlere mensup olanlara en msamahal davranan devlet olmutur. Biz de Osmanl Hogrsn millet sistemi erevesinde anlatmaya alacaz.
 Osmanl Devletinde Millet sistemi
slam Hukukuna gre Halk Mslman olamayan bir ehir fethedilince zimmet akdi denilen bir anlama yaplr. Bu anlamay yaplan gayrimslimlere zimm denilir. Bu anlamayla haklar garanti altna alnm olan gayrimslimler birok konuda Mslmanlarla eit hale gelir ve Mslmanlar gibi btn slam Hukukunun nemli bir blmn tekil eden ve ilk uygulamalar Hz. Peygamber dneminde yaplan zimmet akdine gre Mslman idareciler, cizye demeyi kabul eden zimmlerin can ve mal gvenliklerini salamak zorundadrlar.
Mslmanlarn Zimmlere zulmetme haklar yoktur. Nitekim Peygamber Hz. Muhammet bir hadisinde, bir zimmye zulmeden, gcnn zerinde yk ykleyen ve istei dnda ondan zorla bir ey alan kiiye kyamet gnnde bizzat kendisinin dman olacan belirtmitir.
Osmanl Devleti kuruluundan itibaren gayrimslimlere ecdadndan miras ald adalet ve efkatle davranmtr. Osmanl fethettii topraklarda asla yeli halka zulmetmemi ve zorla slamlatrma faaliyetine girimemitir. Osmanl sadece fethettii topraklardaki halka zulmetmedii gibi dnyada zulm gren gayrimslimleri de Osmanl topraklarna davet etmitir. Bunun rneini Yahudiler dnyann eitli yerlerin de zulm grrken Osmanl Padiahlar zulm gren Yahudileri Osmanl lkesine davet etmi, Yahudiler de Osmanlda rahat ve hogr iinde yaam ve Osmanl devleti iinde zellikle ticarette ve saray iinde nemli grevlerde bulunmulardr.
stanbulun fethinden nce Osmanl Devletinde gayrimslimlere, slam Hukukuna gre muamele edilmitir. stanbulun Fethinden sonra ise slam Hukuku asndan bir deiiklik yaplmamakla birlikte biraz daha farkl bir uygulamaya gidilerek millet sistemi oluturulmutur. Osmanl  Devleti altnda 20 farkl etnik gurup meydana gelmi ve devletin hakimiyeti altndaki hakim olan milletler Rumlar, Ermeniler, Yahudilerdir.
Ve Osmanl topraklarndaki gayrimslimlerin durumlarn anlayabilmek iin, ncelikle Osmanlnn onlara uygulad politika iyi ve Mslman halkn gayrimslimlere bakn tahlil etmek gerekir. Osmanl ynetim anlay iinde bu unsurlarn her birine millet dendii gibi oluturulan sisteme de millet sistemi ad verilmitir. Osmanl millet sisteminin en temel zellii; farkl inanlara sahip insanlara, kendi inanlarnn ve hatta hukuklarnn gerektirdii ekilde yaama imkn tanmasyd. Dolaysyla Osmanl idaresi altndaki her millet balarndaki patrik, hahamba ve metropolitleri ile kendi din ve sosyal ilerinde hr muhtar bir ekilde yaamtr.
stanbulun Ortodokslar tarafndan alnmasyla, Fatih Sultan Mehmet, daha nce dalmak zere olan   Ortodoks kilisesini yeniden canlandrmak amacyla Rumlardan, patriklik makamna yeni bir patrik semelerini istedi. Bunun zerine Rumlar kendi kurallarna gre Geoorgios Seholariosu Gennadios nvanyla Patrik olarak setikleri Fatih Sultan Mehmet, bu seimi onaylad ve cemaat haklarn ieren bir de ferman verdi. Ayrca lkenin dier yerlerindeki Ortodokslarn idaresi de stanbulda ki Rum Ortodoks Patrikliine baland. Ortodokslar kendilerine tannan haklar dolaysyla memnundular. 1461 ylnda ayr bir millet olarak kabul edilen Ermeniler iin bir patrikhane kurulmu ve sz konusu millete patrik olarak Bursa Metropoliti Ovakim, tayin edilmitir. Ayn haklar Ermeni Patrikhanesine de tannmtr. Rumlar ve Ermenilerden sonra millet olarak tannan nc gurup ise Yahudilerdir. Fetihten sonra Yahudilere hahamba olarak Mee Kapsali tayin edildi. Ve kendisine Cemaatini idare etme yetkisi verildi.
Fatih stanbulun fethini takiben Rumlar, ardndan da Ermenileri zerk cemaatler hlinde bir araya getirmi, balarna da bizzat kendisi patrik tayin etmi ve onlara geni hak ve hrriyetler tanmtr. Fatih Sultan Mehmetin stanbuldaki kiliselerin bir ksmn ve btn din mensuplarn ibadet ve geleneklerinde serbest brakmas millet sisteminin en nemli esasn tekil eder.
Byk lim ve hukuku eyhlislm Ebussuud Efendi de, din hrriyetini fetvasnda zellikle ifade etmitir. Macar Kralnn Srbistann her tarafnda Katolik kiliseleri tesis edeceim, Protestan kiliselerini ykacam. demesine karlk Fatihin Srp Kral Brankovie, Eer devletime itaat ederseniz, her caminin yannda bir kilise in edilecek; buralarda herkes kendi Hlkna ibdet edecek demesi onu inan hrriyetine nasl baktn gsteren dikkate deer bir misldir. Bu szler zerine Srp Kral, Hristiyan Macaristan yerine Mslman Osmanl Devletine itaat ederek, bu idare felsefesinin stnln takdir etmitir.6
Sultan Fatihin Galata Zimmlerine verdii ahitname, be yz elli ksur yl nce farkl din ve millet mensuplarna tannan Osmanl hak ve hrriyetlerini gzler nne sermektedir:
Kuruluundan beri Osmanl Devletinin gayrimslimlere, slam Hukukunun snrlar iin de muamele ettii ve topluluklarnda barndrd gayrimslimlere verdikleri haklar bakmndan muasr devletler ierisinde en iyiler arasnda yer almtr.
slam Hukukunda gayrimslimler slam Hukukunun yannda rfi hukukta uygulamlardr. Osmanl Devleti gayrimslimleri, kendi aile hukukunu ilgilendiren meselelerde kendi dini hkmlerine bal idiler. Millet sistemi erevesinde, evlenme, boanma, miras ve vasiyet gibi meselelerde kendi dini hkmlerine gre zmlemilerdir. Bununla birlikte kendileri istemeleri halinde Osmanl Mahkemelerine bavurma haklar vard. Bu olaylar eriye sicillerinde binlerce rneini grmekteyiz.
Osmanl Devletinin dinleriyle ilgili meseleler cemaat reislerine braklmtr. Ayinlerin dzenlenmesi, din adamlarn seilmesi ve azledilmesi, mabetlerin gelir ve giderleri ocuklarn eitim ve retim gibi konular gayrimslimlerin i ilerinden kabul edilerek bunlarla ilgili uygulama ve dzenleme yetkisi patrik ve metropolitlere verilmitir. Eskiyen ve tahrip olan kilise ve havralarn eski ekillerinin deitirilmemesi artyla tamir edilmelerine imkan verilmitir.
Millet Sistemiyle birlikte gayrimslimler cemaat olarak kimliklerini devam ettirme imkan bulmulardr.
 Din ve badet Hrriyeti
Bilindii gibi, Osmanl Devleti balangtan itibaren gayrimslimlerin ibadet ve ayin hrriyetlerine byk nem vermitir. Btn gayrimslim unsurlar, kendi mezheplerine gre dini ibadet ve ayinlerini tam bir serbestlik ve hogr iinde yapabiliyorlard. Statleri fermanlarla belirlenen ibadet yerlerinin btnyle dokunulmazl vard. Devlet bu ibadet yerlerinin idaresi ile ilgili cemaatlerin idarecisine kesinlikle karmam, ibadet yerlerinin idaresi ilgili cemaatlerin ynetim tekilatlarna braklmtr.
Gayrimslim topluluklarn kendilerine mahsus kilise, manastr, havra ve dier ibadet yerleri ile kendilerine mahsus mezarlklar vard. Kiliselere ve kiliselere ait vakf arazilere kimse karamazd. Dini liderlere verilen btn tayin beratlarnda bu konu zelikle belirtilmitir. Dinlerini deitirme konusunda hibir ekilde baskya maruz kalmamlardr. rnein; Halil nalcka gre XV. Asrda Osmanl Devletinin slamlatrma politikas gtmediini ifade etmektedir. Devlet dolayl yollarla dahi Osmanl Ordusunda ki sipahileri Mslman olmaya tevik etmemitir. Gayrimslimlerin ibadet yerlerine yaplan saldrlar devlet tarafndan daima engellenmi ve sulular cezalandrmlardr. Bu ilem yaplrken sulular Mslim, gayrimslim diye ayrlmamtr.  Yani kilise ve havralar srekli olarak devletin gvencesi altnda bulunmutur.
Gayrimslimlerin ibadet hrriyetleri ve mezhep imtiyazlar Tanzimat ve Islahat Fermanlarn da korunmu; 1876 da Kanun-i Esasinin 11. Maddesinde, devletin resmi dininin slam dini olduu belirtildikten sonra Osmanl Devletinde tannm btn dinler iin, kamu dzenine ve adaba aykr olmamak artyla, serbest ibadet hakk verilmitir, eitli dini cemaatlerin, kiliselerin, bahedilmi bulunan imtiyazlar teyit edilmitir. Anayasann 1909da yaplan deiiklikle de haklar geniletilerek aynen muhafaza edilmitir.
Gayrimslimler ana gre en ileri dzeyde din hrriyeti salayan ve bu konularla gvence altna alnan Osmanl Devletinde klasik ada yeni ibadethane yapm ve mevcutlarn onarm ile ilgili baz kstlamalara gidilmiti.  Kilise ve havralarn i tekilatn karlamamakla birlikte, slamdaki zimm hukukuna uygun olarak, yeni ibadethanelerin inas yasak edilmi ve mevcutlarn onarm izne balanmtr. zinli olarak onarlan ibadethaneler de, yeni eklemeler ve deiiklikler yaplmamas dikkat edilen bir konuydu.  Fakat zellikle yeni kilise ve havra yaplmas yasann eitli i ve d etkilerle XVIII. Yzyldan itibaren kalkt, devletin yeni ibadethane yaplmasna izin verdii grlmektedir. XX. Yzyl balarnda artk btn gayrimslimler, hem yeni ibadethane, hastahane, okul vb. binalar ina edilmekte, hem de mevcut binalar eski bnyelerine eitli ekler ve deiiklikler yaparak onarabilmekteydiler.
Grld gibi, Osmanl devleti Gayrimslimlere geni bir ibadet hrriyeti tanm, bu unsurlar nufuslar orannda yeteri kadar kilise, manastr, havra ve sinagoglara sahip olmulardr. Yllara gre mevcut dini yap saylar karlatrldnda bu durum ak olarak ortaya kmaktadr. 1885 ylnda Rumlarn mabet says 60 iken, Ermeniler 38 mabede sahip iken Yahudiler ise 36 havraya sahip bulunuyorlard. Bu nfusun oranna gre deimektedir. Yani gayrimslimlere yeteri kadar ibadet edecek mabedi bulunmaktadr. Buradan da anlyoruz ki Osmanl Devleti Mslman, gayrimslim ayrm yapmakszn ibadet ve ibadethanelerini yapmalar iin gerekli imknlar hazrlamtr.
Osmanl tebaas olan gayrimslimlere balangtan itibaren slam Hukuku erevesin de haklar verilmitir. Zira slam Hukukun da mevcut msamaha ve himaye prensipleri Osmanl Devletinin idaresinin temelini oluturmutur. Osmanl vatanda olan gayrimslimlerin can ve mal gvenlikleri devletin ellerine teslim edilmitir.
Osmanl Devletin de zimmlerin durumunu gstermesi bakmndan bu topraklarda yaayan Yahudilerin dier Hristiyan lkelerde ki rktalarna  yazdklar mektuplar da Osmanl Devletin de ki yaadklar huzuru aka gstermektedir. Osmanl Devleti Avrupada zulm gren Yahudileri Osmanl Devletine davet etmi ve Osmanl topraklarna gelen Yahudileri  huzur iin de yaatmtr.
Osmanl toplumunda zimmlerin zorla Mslmanlatrlmas yasakt. Bilindii gibi dinde zorlama yoktur ayeti slam dininin nemli prensiplerinden birisidir. Buna gre hi kimse kendi rzas olmadan Mslman yaplamaz. Bununla birlikte kendi rzasyla Mslman olan birinin nnde de hibir engel yoktur. slam Hukukunun uyguland Osmanl Devletinde gayrimslimlerin bir devlet politikas olarak zorla Mslmanlatrlmas sz konusu olmamtr. Gayrimslimlerin Mslman olmas ynnde eer planl bir bask uygulanm olsayd, hi phesiz Osmanl hkimiyetindeki yerlerde yaayan zimmlerin byk ounluu ihtida etmi olurdu.
nanlarna dokunulmayan gayrimslimlerin, ayrntlara ilikin baz kstlamalar dnda kilise ve havralarn da toplum olarak ve gerekse evlerin de bireysel olarak rahat bir ekilde ibadet etme haklarna sahiptiler. Din adamlarna verilen beratlarn tamamn da zimmlerin ibadetlerini rahata yapabilecekleri, ynetici ve halk tabakasndan hi kimseye ibadetleri konusunda mdahale etmemesi gerektiini aka belirtmitir. Ayrca devlet gayrimslimlerin rahata ibadet etmeleri iin gerekli gvenlik nlemlerini almtr.
 Eitim ve retim Hrriyeti
Osmanl devletinde ki gayrimslimler, dier alanlarda kendilerine tannan ayrcalklara ve sosyo-ekonomik statye uygun olarak kendi dini kurulular, hastaneleri  ve darlacezelerin yann da okullarn da kurmular, ve eitimlerini dini ve kltrel tekilatlarna bal olarak, kendi dillerin de devlet denetimi olmadan srdrmlerdir.
Osmanl devleti dier baz alanlarda olduu gibi, eitim sahasnda da gayrimslimleri serbest brakmtr. Devlet nceleri, eitim, din ve mezhep imtiyazlarnn bir paras olarak kabl etmitir. Gayrimslim milletler, mabetlerini nasl kendileri idare ediyorlarsa, mekteplerini de kendi cemaat tekilatlar vastasyla kurup iletmekteydiler. Her cemaatin kilise, havra ve benzeri mabetlerin yann da bunlara bal birer mektebi vard. Her kilise ruhani reislerin denetimi ve gzetimi  altn da  gerek bir eitim kurumu halin da hizmet gryorlard.
Gayrimslim milletlerin idare ettikleri okullar, tamamen mstakil bir nitelie sahipti. Gayrimslimler bu cemaat okullarnda milli dillerinde eitim yapmakta ve ders programlarn diledikleri gibi dzenlemekteydiler. Devlet bu okullar, nceleri hi denetlememi ya da denetlemeye lzum grmemitir. Gayrimslimler, din ve mezhep esasn da olduu gibi eitim alannda da zerk bir stat iin de hareket edebilme imknna sahip klnmlardr. Cemaat okullar, zamanla gayrimslimlerin, din ve mezhep sahasn da olduu gibi eitim alannda da, zerk bir stat iin de hareket edebilme imknna sahip klnmlardr. Cemaat okullar zamanla Gayrimslimlerin kendi tarih ve kltrlerinin retildikleri, bamszlk fikirlerinin aland ve hatta milli istikballeri urun da, yabanc devletlerin siyasetlerine alet olduklar kurumlar haline gelmilerdir. zellikle Rumlar XVIII. Yzyln sonlarndan itibaren, Sakz, zmir, Selanik, Atina gibi ehirler de atklar okullar da, ocuklarn Avrupa tarznda yetitirmeyi kendi tarih ve kltrlerini reterek bamszlk dncelerini gelitirmeye gayret etmilerdir. Nitekim bir taraftan kilise dier taraftan da Rum mektepleri, 1821 Yunan syannn hazrlanmasn da nemli fonksiyonlar stlenmilerdir. Devlet cemaat okullarnn eitim programlarn, en azndan siyasi konular bakmndan denetleyebiliyorlard. Ne yazk ki devlet o zaman denetim iini yapacak yeterli dil bilen elemana sahip olmad iin, bunu gerekletirememitir.
 Giyim, Mesken ve Davran Hukuku
Anadolu Seluklular ve Beylikler dnemin de Gayrimslimlerin giyimine devlet veya sultanlar tarafndan pek mdahale edilmedii meslek ve davran bulunduklar genellikle kaynaklarda belirtilmektedir.  Anadolu beyliklerinden biri olan Osmanl devleti iinde bu durum geerlidir. Nitekim ykselme dnemine kadar bu konuyla ilgili bir snrlandrma olmamtr. Osmanl tarihin de giyim, mesken ve davran kstlamasnn en ar olduu dnem III. Murat zamandr. Kyafet snrlamasn da Mslim ve Gayrimslim eitliinin var olduu ileri srlebilir. nk yasaklama iki taraf iin de geerlidir.
Osmanl mparatorluun da mesken meselesi Mslim ve Gayrimslim asndan hemen hemen hibir dnem de nemli bir ikyet konusu olmamtr. Osmanl mparatorluun da yaayan gayrimslimlerin, Mslmanlarla ilikileri srasnda aralarnda herhangi bir davran farknn varln gsterecek bir belgeye sahip deiliz. mparatorlukta yaayan topluluklarda Mslim ve gayrimslim topluluklar arasnda  ki ilikilerde, Mslman olmayan halkn lehine ve aleyhine bir yasak ve kstlama bulunmad aktr.
Yaplan yzlerce yeni kilisenin yann da Osmanl Padiahnn yeni Patrikhane almasna izin verdii unutulmamaldr.  1461 ylnda Gregoryen Ermeni Patrikhanesi II. Mahmut tarafndan, 1870 yln da Bulgar Patrikhanesi Abdlaziz tarafndan almasna izin verilmi ve hatta yardm edilmitir. Oysa Ermeniler de Bulgarlar da dier btn gayrimslim milletler da 1.000 yllk Hristiyan-Bizans egemenlii srasnda byle bir ey gerekletirememilerdir.
 Gayrimslim Tebaann Ykmllkleri
Kendilerine salanan btn imkan ve haklara karlk, gayrimslim milletlerin en nemli ykmll, cizye adnda bir vergi ile, sosyal ve siyaset alannda baz yasaklara uymalaryd.
Vergi Ykmllkleri; Osmanl Devletin de gayrimslimlerin bata gelen ykmll, askerlik hizmetine karlk olmak zere cizye adnda bir vergi demeleridir. Cizye Mslman olmayan erkeklerin, askerlik ana gelmi olanlardan alnan vergidir. Kadnlar, ocuklar, ihtiyarlar, kleler, hastalar ve din grevlileri, bu vergiyi demekten muaftrlar.
Cizye maktu ve kii bana olmak zere iki eittir. Maktu Cizye, fetih zamannda sulh yoluyla karlkl olarak belirlenmekteydi. Kii bana cizye (alerrus) mkelleflerin mali durumu dikkate alnarak kii bana konulmaktayd.
Bu vergi kiilerin zenginliine gre, yksek, aa, ve ortak olmak zere derece olmak zere derece olarak dzenlenmitir. Zenginler yksek, orta halliler evsat, alabilme gcne sahip olan fakirler ise edna, vergisini derlerdi.
Gayrimslimler, cizyenin yann da bir de hara ad altnda vergi verirlerdi.  Cizye zekt ve askerlikten muaf olmann karl olarak kabul edilirse, hara ta Mslmanlarn dedii ift resmi ve resmi dnm denilen toprak vergisinin karl olarak denen vergidir. Dier denen vergiler Mslmanlarla ayn eit durumdadr. 1839 yln da Tazimattan sonra vergilerde eit alnmaktadr.
 Tazimattan Sonra Osmanl Tebaasnda Ve millet Sisteminde Meydana Gelen Deiiklikler
Bata da ifade ettiimiz gibi, Osmanl millet sistemi, gayrimslimlerin, kiliseleri vastasyla ynetilmeleri esasna dayanyordu. Bilhassa 19. yzyldan itibaren ticaret, eitim ve kltrde Hristiyanlarn baarl olmasyla, Kilise dnda, yz Avrupaya dnk tccarlarn ve modern mekteplerde okumu eitimli kesimin nclnde, 1789 Fransz htillnn de tesiriyle milliyetilik esasna dayanan fikr cereyanlar ortaya kt. Bunun akabinde 1821 Mora syan misalinde olduu gibi kilisenin de bu tr cereyanlar desteklemesiyle, ksa srede Osmanl corafyas ayrlk isyanlarla alkalanmaya balad. lk isyan Avrupaya en yakn Osmanl topra olan Srbistanda patlak verdi. Ardndan, uzaklk srasna gre Yunan, Bulgar ve Arnavut isyanlar ba gsterdi. Bunu daha sonra, Yanya, kodra, Selanik, Krcaali, Silistre, skp ve Bosna gibi neredeyse tamam slm-Trk karakteriyle yorulmu topraklarda Mslmanlarn maruz kald korkun katliamlar ve bu corafyann elden k takip etti.
1876da, Osmanl toplumunu btn unsurlaryla birlikte bir parlamento vastasyla ynetime katmak, bu vesileyle imparatorluu tekrar o eski ihtiamna ve birliine kavuturmak iin Merutiyet iln edildi. Meclis-i Mebusnn al konumasnda Sultan 2. Abdlhamit Hann da ifade ettii gibi, Osmanl Devleti, siyas ve asker olarak, son derece adaletli bir nizam kurmu, ancak ynettii kavimleri ekonomik, sosyal ve kltrel bakmdan ana gvdeye yani Mslman-Trk unsuruna entegre edememitir.
1839 Tanzimat ve 1856 Islahat Fermanlaryla bu entegrasyon politikas balatlm ve her alanda, btn Osmanl tebaas Osmanl Vatandal bayla hem fiilen, hem de hukuken birletirilmek istenmitir. Askerlik, vergi, eitim ve idare kadrolarna gayrimslimler de kabul edilerek Trklerin yk hafifletilmek, Hristiyanlarda da bu vesilelerle sadakat duygusu oluturmak -bilhassa askerlik vazifesinin vatan hizmeti saylmas- hedeflenmitir. Ancak btn bu gelimelerin yaand yllarda alnan bu tedbirler, daha eitimli olan Hristiyanlarn iine yaramtr. Meselenin baka bir ilgin yn ise, gayrimslimleri memnun etme, Avrupa devletlerinin Osmanlnn i ilerine karmasna mni olma adna atlan btn bu admlar, hem Avrupay hem de gayrimslimleri memnun etmedii gibi, Mslmanlarn devlet tarafndan bir kenara itildikleri duygusuna kaplmalarna ve ciddi tepkiler ortaya koymalarna sebep olmutur.
Sonu
 Neticede ok-dinli, ok-uluslu ve ok sayda farkl kltrn birbirleriyle yan yana yaadklar bir toplum yapsna sahip olan Osmanl Devletinde, Mslman, Hristiyan ve Musevi topluluklar, Osmanl millet sisteminde bar iinde bir arada yaayarak kendi dillerini, dinlerini ve kltrel kimliklerini muhafaza ettiler. Ancak Fransz htilli btn imparatorluklar kasp kavurduu gibi, Osmanl devleti zerinde de dorudan tesir icra etti. Neticede rka dayal bir anlay olan menfi milliyetilik, kt bir ur gibi Osmanl devleti topraklarnda da ortaya kt. Bundan sonra din esasna dayanan millet sistemi, bamsz mill devlet talebinde rksal milliyeti hareketler karsnda giderek zayflad.
Ne yazk ki, Osmanlnn elinin ektirildii btn dnya corafyasnda bugn tam bir kargaa ve zulm yaanmaktadr. Osmanlnn dil ve insan onuruna saygl idaresi altnda varlklarn devam ettiren gayrimslim tebaas, devletin birtakm sebeplerle son dnemlerinde ortaya kan otorite boluu ve d mihraklarn tahrikleri neticesinde kllenmi kin ve dmanlklar tekrar gndeme getirerek lkeyi korkun bunalmlara itti.
Netice olarak koskoca 623 yllk Osmanl Tarihinde mrnn btn dilimlerinde zerine den vazifeyi her trl zorluklara ramen en mkemmel ekilde ve asla sarslmayan iyi niyetle yapmaya gayret etmi, denge ve gven sembol olarak dnyaya; adalet, sevgi, hogr ve insanlk dersleri vermitir. Bundan dolay da hkim olduu corafya da milletler, kardelik duygular ve huzur iinde yaamlardr. Bir  Ortadou uzmannn belirttii gibi dnya da kkl ve samimi bar ancak, Osmanl millet sistemine benzer bir sistemle zaman ruhuna ve telakkisine uygun bir ekilde tatbik edilmesiyle yerleecektir
Aziz Yiit

YORUMLAR - YORUM YAZ      

Bu yazıya henüz yorum yapılmadı. Bu yazı için ilk sözü siz söyleyin!

YAZARA AİT DİĞER YAZILAR
SONDAKİKA HABERLER!
Yazarlar
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsı
05:12 06:51 12:12 14:56 17:14 18:42
Konuk Yazarlar
Abdullah Kavan
Edip Akar
İsmail Zeynel
M. Mahmut K�l�n
M.H�seyin Demirk
�smail �evik
Mehmet Kara
Serhad Amed
Fethullah Zengin
Bedirhan Yi�it
Zeynep G�lery�z
Abdullah Eren
�mer �zda�
Aziz Yi�it
Makale Yarmas
Ay�e Aslan
Yahya S. Y�ld�z
Fasih Memi�
Sena D�ndar
Çok Okunanlar

YORUMCU: Sorgl ztrk
YORUMCU: SMAL EVK
YORUMCU: AYEN zen
YORUMCU: mardini
YORUMCU: Veysi itm
YORUMCU: Receb nidnek
YORUMCU: tayyar elito
YORUMCU: Necmi
Mardin Hava Durumu :
MARDIN
Foto Galeri    Video Galeri    Güncel    Ekonomi    Spor    Eğitim    Siyaset    Yaþam    Sağlık    Dünya    Kültür-Sanat    Bilim-Teknoloji   

iletişim - Künye - Sitene Ekle - RSS Servisi - Bütün Manşetler

Tüm Hakları Saklıdır © 2012 - izinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.